Crawling là thuật ngữ thường gặp trong quá trình tối ưu SEO cho website. Thuật ngữ này quan trọng trong SEO rất nhiều. Trong bài viết này hãy cùng Kiến Thức SEO tìm hiểu về khái niệm, cách hoạt động và cách tối ưu như thế nào nhé.
Khái niệm Crawling là gì?
Cách thức Crawl hoạt động chi tiết
Quy trình crawl web là một hệ thống phức tạp và tinh vi, được thiết kế để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ một cách hiệu quả. Quá trình này diễn ra qua ba giai đoạn chính, mỗi giai đoạn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nội dung website được phát hiện và đánh giá chính xác.
Giai đoạn 1: Quá trình tìm kiếm và lựa chọn trang web
Crawler bắt đầu công việc từ một danh sách các URL được gọi là "seed URLs" những trang web ban đầu mà crawler biết về sự tồn tại của chúng. Danh sách này được xây dựng từ nhiều nguồn khác nhau, tạo thành điểm khởi đầu cho toàn bộ quá trình khám phá.
Sitemap XML đóng vai trò then chốt trong việc hướng dẫn crawler. Đây là bản đồ chi tiết về cấu trúc website, liệt kê tất cả các trang quan trọng mà chủ sở hữu website muốn được lập chỉ mục. Một sitemap được cấu trúc tốt không chỉ giúp crawler tìm thấy các trang dễ dàng hơn mà còn cung cấp thông tin về mức độ ưu tiên và tần suất cập nhật của từng trang.
Crawler cũng thu thập thông tin từ các backlink những liên kết từ website khác trỏ về trang của bạn. Những backlink chất lượng cao từ các trang có uy tín không chỉ giúp tăng thứ hạng mà còn giúp crawler phát hiện website nhanh chóng hơn. Mạng lưới liên kết này tạo thành một hệ sinh thái rộng lớn, kết nối hàng tỷ trang web với nhau.
Quá trình discovery (khám phá) hoạt động theo nguyên tắc "follow the links" crawler sẽ theo dõi mọi liên kết hợp lệ mà nó tìm thấy để khám phá thêm các trang mới. Khi crawler truy cập một trang, nó sẽ phân tích tất cả các liên kết nội bộ và liên kết ngoài có trên trang đó. Những URL mới được phát hiện sẽ được thêm vào hàng đợi để crawl trong các lần tiếp theo. Hệ thống này cho phép crawler phát hiện ngay cả những trang web mới được tạo ra, miễn là chúng có liên kết từ những trang đã được biết đến.
Giai đoạn 2: Phân tích cấu trúc của trang web
Khi crawler truy cập một trang web, quá trình phân tích kỹ thuật diễn ra với độ chính xác cao. Đầu tiên, crawler luôn kiểm tra file robots.txt – bản hướng dẫn quan trọng cho biết những phần nào của website được phép truy cập và những phần nào bị hạn chế. Việc tuân thủ file robots.txt là nguyên tắc cơ bản mà mọi crawler có uy tín đều phải thực hiện.
Sau đó, crawler bắt đầu phân tích mã HTML để hiểu cấu trúc trang một cách toàn diện. Các thẻ heading (H1, H2, H3, H4...) được đánh giá để xác định hierarchy (thứ bậc) nội dung. Crawler hiểu rằng H1 thường chứa chủ đề chính, trong khi H2 và H3 phân chia nội dung thành các phần nhỏ hơn. Cấu trúc heading rõ ràng giúp crawler nắm bắt logic và tổ chức thông tin trên trang.
Metadata như title tag và meta description được thu thập để hiểu chủ đề chính và mục đích của trang. Title tag là một trong những yếu tố quan trọng nhất mà crawler xem xét, vì nó tóm tắt nội dung trang một cách súc tích. Meta description tuy không ảnh hưởng trực tiếp đến thứ hạng nhưng cung cấp bối cảnh bổ sung về nội dung.
Các thẻ alt text của hình ảnh cũng được đọc để hiểu nội dung đa phương tiện. Vì crawler không thể "nhìn" hình ảnh như con người, alt text trở thành nguồn thông tin duy nhất giúp crawler hiểu hình ảnh đó miêu tả điều gì. Điều này đặc biệt quan trọng cho việc tối ưu hóa tìm kiếm hình ảnh.
Đối với những website sử dụng JavaScript để tạo nội dung động, crawler hiện đại có khả năng render (hiển thị) trang giống như trình duyệt thực tế. Quá trình này gọi là JavaScript rendering, trong đó crawler thực thi các đoạn mã JavaScript để xem nội dung cuối cùng mà người dùng nhìn thấy. Tuy nhiên, quá trình này phức tạp hơn và tốn nhiều tài nguyên hơn nhiều so với việc chỉ đọc HTML tĩnh. Đó là lý do tại sao các trang sử dụng quá nhiều JavaScript hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào JavaScript để hiển thị nội dung có thể gặp khó khăn trong việc được crawl hiệu quả, đặc biệt nếu không có các biện pháp tối ưu phù hợp như server-side rendering hay pre-rendering.
Giai đoạn 3: Lưu trữ và phân tích dữ liệu thu thập được
Sau khi thu thập xong, dữ liệu không được đưa thẳng vào cơ sở dữ liệu mà phải trải qua nhiều bước tiền xử lý quan trọng. Đây là giai đoạn then chốt để đảm bảo chất lượng và độ chính xác của thông tin.
Hệ thống sẽ loại bỏ nội dung trùng lặp (duplicate content) để tránh lãng phí tài nguyên lưu trữ. Crawler sử dụng các thuật toán để so sánh và nhận diện các trang có nội dung giống nhau hoặc tương tự cao. Khi phát hiện duplicate content, crawler sẽ chọn một phiên bản để lập chỉ mục (thường là phiên bản được coi là canonical) và bỏ qua các phiên bản còn lại.
Các bộ lọc spam được áp dụng để đảm bảo chất lượng dữ liệu. Những trang có dấu hiệu spam như keyword stuffing (nhồi nhét từ khóa), cloaking (hiển thị nội dung khác nhau cho bot và người dùng), hoặc các kỹ thuật black-hat SEO khác sẽ bị đánh dấu và có thể bị loại bỏ khỏi index.
Thông tin được phân loại theo chủ đề và độ quan trọng. Crawler sử dụng các thuật toán machine learning tiên tiến để hiểu ngữ cảnh và semantic meaning (ý nghĩa ngữ nghĩa) của nội dung. Điều này không chỉ đơn thuần là đếm từ khóa xuất hiện bao nhiêu lần, mà là hiểu sâu hơn về chủ đề, ý định và mối liên hệ giữa các khái niệm trong nội dung. Ví dụ, crawler hiểu rằng một bài viết về "SEO" có thể liên quan đến các khái niệm như "Google", "từ khóa", "backlink", "ranking" mà không nhất thiết phải nhắc đến tất cả các từ này.
Nhờ vào công nghệ Natural Language Processing (xử lý ngôn ngữ tự nhiên), crawler có thể hiểu không chỉ những gì được viết mà còn cả ý định đằng sau nội dung đó. Điều này giúp công cụ tìm kiếm đưa ra kết quả chính xác hơn, phù hợp với search intent của người dùng.
Cuối cùng, dữ liệu được lưu trữ trong hệ thống cơ sở dữ liệu phân tán khổng lồ với quy mô hàng petabyte. Thông tin được tổ chức, đánh index và tối ưu hóa, sẵn sàng cho quá trình serving results (hiển thị kết quả) khi người dùng thực hiện tìm kiếm. Toàn bộ quá trình từ crawl đến lưu trữ được thiết kế để xử lý hàng tỷ trang web một cách hiệu quả, đảm bảo người dùng có thể tìm thấy thông tin chính xác trong vài phần nghìn giây.
Tại sao Crawling lại quan trọng trong SEO?
Đầu tiên Web Crawler hoạt động như những "người thu thập thông tin" không ngừng nghỉ. Chúng sẽ đi theo các liên kết trên internet để tìm kiếm và khám phá các trang web mới, sau đó tải nội dung về để lập chỉ mục. Công cụ tìm kiếm sẽ dựa vào dữ liệu này để hiểu nội dung trang web của bạn.
Nếu Bot Crawler không thể tiếp cận trang web, thì trang đó sẽ không có cơ hội được index và xuất hiện trên kết quả tìm kiếm. Điều này có nghĩa là trang web của bạn sẽ trở nên vô hình với người dùng. Crawling ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tối ưu thứ hạng từ khóa.
Nếu bạn tối ưu SEO tốt nhưng trang web không được Crawler thu thập, mọi nỗ lực của bạn đều trở nên vô nghĩa. Điều này lý giải vì sao Crawler là một yếu tố quan trọng mà Kiến Thức SEO luôn ưu tiên hàng đầu tối ưu cấu trúc tốt nhất có thể.
Xem thêm: Website chuẩn SEO là gì? Tiêu chí đánh giá chuẩn SEO
Phân biệt khác nhau giữa Crawl và Scrap
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa crawl và scrap vì cả hai đều liên quan đến việc thu thập dữ liệu từ website. Tuy nhiên, đây là hai khái niệm khác biệt hoàn toàn:
Về mục tiêu
Crawl: Mục tiêu là khám phá và lập chỉ mục các trang web để phục vụ kết quả tìm kiếm. Bot crawl không lấy dữ liệu để sử dụng trực tiếp mà chỉ thu thập để hiểu nội dung.
Scrap: Mục tiêu là trích xuất dữ liệu cụ thể từ website để sử dụng cho mục đích riêng như phân tích giá cả, thu thập email, hoặc tạo cơ sở dữ liệu.
Về cách thức hoạt động
Crawl: Tuân thủ file robots.txt, có tốc độ kiểm soát, không gây quá tải cho server. Được thực hiện bởi các công cụ tìm kiếm hợp pháp.
Scrap: Có thể bỏ qua các quy tắc của website, thường hoạt động với tốc độ cao để lấy dữ liệu nhanh nhất có thể.
Về phạm vi
Crawl: Thu thập dữ liệu rộng khắp, theo dõi tất cả các liên kết có thể để khám phá toàn bộ cấu trúc website.
Scrap: Chỉ tập trung vào các dữ liệu cụ thể theo nhu cầu, ví dụ chỉ lấy giá sản phẩm hoặc thông tin liên hệ.
Về tính hợp pháp
Crawl: Hoàn toàn hợp pháp và được khuyến khích bởi các website muốn xuất hiện trên công cụ tìm kiếm.
Scrap: Có thể vi phạm điều khoản sử dụng của website và trong một số trường hợp là bất hợp pháp, đặc biệt khi scrape dữ liệu cá nhân hoặc nội dung bản quyền.
Hướng dẫn tối ưu Crawl Budget cho website
Để đảm bảo Googlebot ưu tiên Crawling những trang quan trọng, mang lại giá trị SEO cao. Dưới đây là những hướng dẫn cụ thể:
Tối ưu tài nguyên trang web
Sử dụng ít tài nguyên nhất có thể để mang lại trải nghiệm tốt cho người dùng. Điều này có nghĩa là bạn nên tối ưu hóa hình ảnh, JavaScript, CSS và các tài nguyên khác. Khi trang web cần ít tài nguyên hơn để hiển thị, Googlebot sẽ tốn ít Crawl Budget hơn để render trang. Bạn nên nén các file, sử dụng các định dạng ảnh tối ưu và hạn chế các plugin không cần thiết.
Cân nhắc việc lưu trữ tài nguyên
Việc lưu trữ tài nguyên trên một tên miền khác (CDN hoặc Subdomain) được khuyến nghị để chuyển gánh nặng Crawl sang máy chủ khác. Tuy nhiên, việc kết nối đến một tên miền khác có thể làm chậm tốc độ tải trang.
Do đó, Kiến Thức SEO không khuyến nghị áp dụng chiến lược này đối với các tài nguyên quan trọng như JavaScript hoặc CSS. Nhưng đối với các tài nguyên lớn, nhưng có thể áp dụng cho video, ảnh hoặc file tải xuống.
Quản lý Crawl tài nguyên Media
Các tài nguyên đa phương tiện (hình ảnh, video) cũng tiêu tốn Crawl Budget khi Googlebot-Image hoặc Googlebot-Video thu thập dữ liệu. Luôn cần phải đảm bảo tối ưu hóa về kích thước, định dạng để những các Bot này có thể quét một cách nhanh hơn và tiết kiệm chi phí hơn.
Không chặn Robots.txt
Mặc dù Robots.txt giúp bạn kiểm soát quá trình Crawling, việc chặn các tài nguyên quan trọng (JavaScript, CSS) có thể gây khó khăn cho Googlebot trong việc render trang. Nếu Googlebot không thể truy cập các tài nguyên cần thiết, trang web của bạn có thể không được index hoặc xếp hạng đúng cách.
Câu hỏi thường gặp
Crawl website là gì?
Crawl website là quá trình các bot tự động của công cụ tìm kiếm truy cập và thu thập thông tin từ tất cả các trang trên một website cụ thể. Đây là bước đầu tiên để website được lập chỉ mục và xuất hiện trên kết quả tìm kiếm.
Crawl dữ liệu là gì?
Crawl dữ liệu (hay thu thập dữ liệu) là hành động trích xuất thông tin từ các trang web, bao gồm văn bản, hình ảnh, liên kết và metadata. Trong bối cảnh SEO, đây là quá trình bot đọc và lưu trữ nội dung website để phục vụ cho việc lập chỉ mục.
Mất bao lâu để Google crawl website mới?
Thời gian này có thể dao động từ vài ngày đến vài tuần tùy thuộc vào nhiều yếu tố như chất lượng nội dung, cấu trúc website, và liệu bạn có gửi sitemap qua Google Search Console hay không. Để tăng tốc, hãy đảm bảo website có sitemap XML rõ ràng và gửi yêu cầu index qua Search Console.
Làm sao biết website của mình đã được crawl?
Bạn có thể kiểm tra trong Google Search Console, phần "Crawl Stats" để xem số lượng trang được crawl mỗi ngày. Ngoài ra, có thể xem server log để theo dõi các lần truy cập của Googlebot.
Tóm lại khái niệm là gì đã được Kiến Thức SEO giải đáp trong bài viết này trong series về Technical SEO. Qua đó cũng chia sẻ cho các bạn cách để tối ưu ngân sách Crawl cho website, giúp bot của các công cụ tìm kiếm tìm thấy và xếp hạng nội dung cho website của chúng ta tốt hơn.