Crawl Là Gì? Cách Google Crawler Thu Thập Dữ Liệu Website

Crawl là thuật ngữ thường gặp trong quá trình tối ưu SEO cho website. Thuật ngữ này rất quan trọng trong SEO. Trong bài viết này hãy cùng Kiến Thức SEO tìm hiểu về Crawl là gì , cách hoạt động và các điểm quan trọng cần chú ý nhé!

Crawl là gì?

Crawl là quá trình mà các Bot của công cụ tìm kiếm (hay còn gọi là Crawler hoặc Spider) tiến hành tự động quét và khám phá các Website trên Internet theo một cách có hệ thống. Trong quá trình này, chúng sẽ thu thập dữ liệu về nội dung hoặc cấu trúc trang. Từ đó giúp công cụ tìm kiếm lập chỉ mục (Index) và hiển thị kết quả phù hợp với các truy vấn đến từ người dùng.

Ví dụ: Hãy tưởng tượng rằng bạn đang sở hữu một trang tin tức đăng bài mỗi ngày. Các công cụ tìm kiếm sẽ thường xuyên truy cập để tìm kiếm nội dung mới. Một bài viết khi được đăng Crawler sẽ tìm thấy chúng thông qua các liên kết nội bộ (Internal Links) hoặc Sitemap mà bạn đã cài đặt. Sau đó, công cụ tìm kiếm sẽ tiến hành đánh giá chất lượng nội dung, lập chỉ mục và đưa vào kết quả tìm kiếm cho các truy vấn có liên quan

Crawl và Index khác nhau như thế nào?

Nhiều người thường lầm tưởng giữa Crawl và Index tuy nhiên thực chất đây là hai bước hoàn toàn khác nhau trong quá trình Google xử lý và đánh giá dữ liệu.

Đơn giản hơn ta cũng có thể hiểu:

• Crawl = Google tìm và đọc nội dung

• Index = Google lưu và sử dụng nội dung đó để hiển thị trên kết quả tìm kiếm

Google Crawl website của bạn theo cách nào?

Google không truy cập website một cách ngẫu nhiên, mà tuân theo một quy trình rõ ràng để tìm kiếm, thu thập và xử lý dữ liệu.

Discovery 

Trước khi tiến hành Crawl, Google phải biết và xác định được rằng URL của bạn đang tồn tại. Để biết được điều đó Google không chỉ dựa vào một nguồn duy nhất, mà kết hợp nhiều tín hiệu khác nhau để tìm URL:

• XML Sitemap: Đây là một file thể hiện bản đồ Website mà bạn đã chủ động khai báo tại Google Search Console. Sitemap là cách nhanh nhất để Google có thể nắm được toàn bộ cấu trúc trang và mức độ ưu tiên Crawl cho các URL quan trọng.

• Dữ liệu đã Crawl trước đó: Google cũng sẽ lưu lại nhũng URL mà nó đã từng truy cập và sẽ quay lại kiểm tra định kỳ với mục đích nhằm phát hiện được nội dung hoặc những thay đổi mới.

• Backlinks (Liên kết đến từ các Website khác): Khi có một trang Web khác trỏ về URL của bạn, Google sẽ lần theo đó để tiếp tục khám phá những URL mới. Đây là một trong những tín hiệu mạnh giúp Website được phát hiện nhanh hơn.

• URL gửi thủ công: Nếu việc chờ đợi khiến bạn mệt mỏi thì bạn cũng có thể chủ động gửi URL thông qua công cụ URL Inspection Tool tại Google Search Console để yêu cầu Google Crawl sớm hơn.

• Tên miền mới đăng ký: Trong một số trường hợp Google cũng có thể phát hiện ra các domain mới lập và chủ động thử truy cập để thu thập dữ liệu ban đầu.

• Lưu ý quan trọng: Nếu một Website không có Internal Link cũng như Backlinks, Google sẽ rất khó và thậm chí gần như không thể phát hiện và Crawl nội dung của bạn.

Request 

Sau khi định hình được danh sách URL cần truy cập các tín hiệu Request sẽ được gửi đến server của bạn để tiến hành lấy dữ liệu. Tuy nhiên quá trình thực hiện sẽ không ồ ạt mà được kiểm soát chặt chẽ.

Google sẽ không Crawl một cách ngẫu nhiên hay quá mức mà sẽ luôn cân nhắc để không làm ảnh hưởng đến hiệu suất Website. Thay vào đó, các bot sẽ điều chỉnh tốc độ Crawl dựa trên nhiều yếu tố như:  

• Crawl Capacity Limit (Giới hạn chịu tải của Server): Google sẽ đánh giá khả năng phản hồi thông qua các thông số như tốc độ tải trang (Page Speed) và các mã trạng thái HTTP (2xx, 3xx, 4xx, 5xx). Đặc biệt với mã trạng thái 5xx (Lỗi server) Google sẽ tự động giảm tần suất Crawl để tránh gây quá tải hệ thống.

• File Robots.txt: Trước khi tiến hành truy cập, Bot sẽ ưu tiên đọc tệp robots.txt để xác định những phân khu được phép vào hoặc bị chặn. Nếu một URL nằm khu vực Disallow, bot sẽ dừng ngay từ bước này và không tiếp tục truy cập.

Retrieval 

Sau khi thông qua được bước kiểm tra URL và được quyền truy cập, Bot sẽ tiến hành tải toàn bộ dữ liệu của trang. Điều quan trọng cần phải hiểu ở đây là Google không chỉ tải mỗi nội dung văn bản, mà nó sẽ cố gắng lấy đầy đủ các thành phần để tái hiện lại Website như cái cách mà người dùng thực sự nhìn thấy trên trình duyệt.

Cụ thể, Googlebot sẽ thu thập:

• HTML (nội dung cốt lõi): Đây là nền tảng của toàn bộ Website chứa văn bản, cấu trúc Heading (H1,H2,...), các Internal link và các thẻ quan trọng như Title, Canonical. Đồng thời HTML cũng là một bản phác thảo sơ lược về chủ đề và ngữ cảnh nội dung của trang.

• CSS (giao diện hiển thị):  giúp Google hiểu cách nội dung được trình bày, bố cục trang, thứ tự hiển thị và trải nghiệm thị giác cho người dùng. Yếu tố này rất quan trọng trong việc đánh giá UX và sự thân thiện Website với người dùng.

• JavaScript (logic & nội dung động): Với các Website hiện đại (React, Vue,...) có một số nội dung không nằm sẵn trong HTML mà chỉ xuất hiện sau khi Javascript được thực thi. Google sẽ tải và xử lý các file JS để hiển thị nội dung động như các sản phẩm, bình luận hoặc các dữ liệu truy xuất từ API.

• Hình ảnh, video và tài nguyên media: Bên cạnh đó Googlebot cũng thu thập các file đa phương tiện để tìm hiểu thêm về nội dung trang để phục vụ cho các kết quả tìm kiếm hình ảnh hoặc video. 

Analysis 

Đây là bước quan trọng và phức tạp nhất trong toàn bộ quá trình Crawl. Tại đây Google không chỉ đọc mà còn hiểu diễn giải và đánh giá nội dung của Website. Điểm đặc biệt là Google không xử lý tất cả nội dung trong một lần mà chia thành hai giai đoạn riêng biệt để tối ưu tài nguyên và hiệu suất

Lượt 1: Phân tích nhanh từ HTML (First Wave)

Google sẽ nhanh chóng phân tích nội dung có sẵn trong HTML. Tại đây, bot đọc phần văn bản chính, xác định chủ đề của trang và thu thập các tín hiệu quan trọng như tiêu đề (title), thẻ mô tả (meta description), cấu trúc heading và các liên kết nội bộ.

Lượt 2: Rendering (Xử lý JavaScript & hiển thị đầy đủ)

Lúc này, Google sử dụng một môi trường giống trình duyệt thực tế (Chromium - là dự án trình duyệt web mã nguồn mở do Google khởi xướng và phát triển) để thực thi JavaScript và hiển thị đầy đủ nội dung trang.

Nhờ quá trình này, Google có thể nhìn thấy các nội dung động như sản phẩm tải từ API, nội dung trong ứng dụng SPA (React, Vue, Angular) hoặc các thành phần chỉ xuất hiện sau khi trang được render hoàn chỉnh.

Following Links 

Sau khi hoàn tất quá trình tải và phân tích nội dung, Googlebot sẽ không dừng lại tại một trang, mà tiếp tục lần theo các liên kết có trong trang đó để khám phá thêm các URL khác. 

Người quản lý cần chú trọng rằng Google không đi link một cách ngẫu nhiên, mà có sự đánh giá và ưu tiên rõ ràng đối với từng loại liên kết. Cụ thể Google sẽ xử lý các liên kết như sau:

• Internal Links: Đây là các link trỏ đến những trang khác trong cùng một Website. Đóng vai trò vẽ nên một cấu trúc tổng thể cho trang Web. Chúng xác định đâu là trang chính đâu là trang phụ và cách các nội dung liên kết với nhau.

• External Links: Đây là các Link trỏ đến Website khác. Thông qua các liên kết này Google có thể khám phá thêm những nội dung mới trên Internet và hiểu được các mối liên hệ giữa các Website. Tuy không ảnh hưởng sâu đến việc Crawl nhưng vẫn là một phần quan trọng trong việc mở rộng dữ liệu.

• Vị trí của liên kết: Vị trí xuất hiện trên trang cũng ảnh hưởng đến cách Google ưu tiên Crawl. Ví dụ các link ở menu hoặc header thường được ưu tiên cao vì xuất hiện trên nhiều trang và mang tính điều hướng chính. Các link trong nội dung cũng có độ ưu tiên lớn vì chúng liên quan trực tiếp đến ngữ cảnh. Ngoài ra Google cũng xem xét thêm các yếu tố Anchor text, tổng số link trên trang và các thuộc tính trang.

Repeat 

Sau khi hoàn tất crawl và phân tích, Googlebot sẽ tiếp tục quay lại website theo chu kỳ. Tuy nhiên, tần suất này không giống nhau ở mọi site mà phụ thuộc vào cách Google phân bổ tài nguyên. Do Internet gần như vô hạn và Google không thể crawl tất cả các trang mỗi ngày, nên họ phải lựa chọn và ưu tiên từ đó hình thành khái niệm Crawl Budget.

Crawl Budget là số lượng URL mà Googlebot có thể và sẵn sàng crawl trên website của bạn trong một khoảng thời gian nhất định, hiểu đơn giản đó là ngân sách mà Google phân bổ để thu thập dữ liệu trên site. Tuy nhiên, ngân sách này không cố định mà thay đổi dựa trên hai yếu tố chính.

• Thứ nhất là Crawl Capacity (khả năng chịu tải của server) nếu website của bạn phản hồi nhanh, ổn định và ít lỗi, Google sẽ crawl nhiều hơn; ngược lại, nếu server chậm hoặc thường xuyên gặp lỗi (đặc biệt là lỗi 5xx), bot sẽ tự động giảm tần suất để tránh gây quá tải. 

• Thứ hai là Crawl Demand (nhu cầu crawl) – phản ánh mức độ “quan trọng” của website trong mắt Google, trong đó các trang có nội dung cập nhật thường xuyên, lưu lượng truy cập cao hoặc nhiều backlink chất lượng sẽ được ưu tiên crawl nhiều hơn.

Những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng Crawl của website

Khả năng crawl của Google không diễn ra ngẫu nhiên mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan đến cấu trúc và cách vận hành của website.

Cấu trúc website

Một Website được xây dựng với cấu trúc chất lượng, sự phân cấp rõ ràng sẽ giúp Crawler dễ dàng hiểu mối quan hệ giữa các trang từ đó điều hướng hiệu quả hơn. Thông thường một cấu trúc Website nên được tổ chức theo dạng Trang chủ - Danh mục - Bài viết. Tránh các cấu trúc rối, nhiều tầng hoặc quá nhiều ngách khiến Crawler khó truy cập.

Internal link

Internal link đóng vai trò như một người dẫn đường cho bot di chuyển trong Website. Nhờ đó Google có thể tìm thấy được các trang mới, đánh giá đâu mới là nội dung quan trọng và cần được ưu tiên. Trang càng có nhiều Internal link chất lượng thì càng dễ được Crawl và Index.

Crawl Budget

Mỗi Website đều được phân bổ một lượng ngân sách nhất định. Nếu một Website lớn không được tối ưu tốt Bot có thể lãng phí tài nguyên và các trang không cần thiết đồng nghĩa là các trang quan trọng sẽ bị Crawl chậm. Để hạn chế vấn đề trên nên giảm thiểu các nội dung trùng lặp, các URL rác và Redirect nhiều tầng.

Server (Hosting)

Server chậm cũng gây ảnh hưởng trực tiếp đến tần suất Crawl. Một server chậm hoặc không ổn định sẽ khiến ít trang được Crawl hơn và tần suất truy cập giảm dần. 

XML Sitemap

XML Sitemap đóng vai trò như một bản đồ giúp Google biết Website của bạn có những trang nào và trang nào là quan trọng. Việc Submit sitemap trên Google Search Console sẽ giúp quá trình Crawl diễn ra nhanh và hiệu quả hơn.

Robots.txt

File Robots.txt là nơi hướng dẫn bot được phép hoặc không được phép truy cập vào những phần nào của Website. Nếu cấu hình được thiết lập sai bạn có thể vô tình chặn Crawl ở các trang quan trọng từ đó ảnh hưởng đến quá trình Index nội dung.

Tốc độ tải trang

Tốc độ tải trang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng crawl của Googlebot. Website càng nhanh, bot càng có thể xử lý nhiều URL hơn trong cùng một khoảng thời gian.

Mobile - Friendly

Google hiện ưu tiên lập chỉ mục theo phiên bản mobile (Mobile - first indexing), nghĩa là phiên bản di động sẽ được sử dụng để đánh giá và xếp hạng website. Vì vậy một Website thân thiện với thiết bị di động sẽ có lợi thế trong việc Crawl và Index

JavaScript Rendering 

Các website sử dụng nhiều JavaScript (React, Vue, Angular…) có thể gây khó khăn cho quá trình crawl, vì nội dung không nằm sẵn trong HTML mà cần render mới hiển thị. Để tối ưu, nên sử dụng SSR (Server- side rendering) hoặc pre-render nhằm đảm bảo nội dung quan trọng luôn hiển thị rõ ràng với Googlebot.

Làm sao để nhận biết bot của công cụ tìm kiếm đang truy cập website?

Thông qua User - Agent, server có thể biết được request đó đến từ trình duyệt người dùng hay từ bot như Googlebot, Bingbot,… Dù User - Agent là cách nhận diện nhanh và phổ biến nhưng bạn không nên tin hoàn toàn vào nó. Bất kỳ ai cũng có thể gửi request với chuỗi User - Agent giống Googlebot hoặc Bingbot. Điều này thường xảy ra với bot spam hoặc công cụ Crawl không chính thống.

Dưới đây là các bot thường gặp trong quá trình crawl:

• Googlebot (Google):  Mozilla/5.0 (compatible; Googlebot/2.1; +https://www.google.com/bot.html)

• Bingbot (Microsoft Bing): Mozilla/5.0 (compatible; bingbot/2.0; +https://www.bing.com/bingbot.htm)

• Baiduspider (Baidu): Mozilla/5.0 (compatible; Baiduspider/2.0; +https://www.baidu.com/search/spider.html)

• YandexBot (Yandex): Mozilla/5.0 (compatible; YandexBot/3.0; +https://yandex.com/bots)

Reverse DNS Lookup cũng là một cách để xác nhận gần như chắc chắn request đến từ Googlebot xịn thay vì chỉ tập trung vào User - Agent. Google cũng khuyến nghị sử dụng phương pháp này để kiểm tra bot.

Bước 1: Chạy lệnh host trên địa chỉ IP truy cập

Trước tiên, bạn cần lấy địa chỉ IP của request từ log server, hosting hoặc các công cụ như Cloudflare. Ví dụ, bạn có một IP như: 66.249.66.1. Sau đó, bạn sử dụng lệnh nslookup 66.249.66.1 tại cmd để kiểm tra IP này thuộc về ai. Bạn tìm dòng Name hoặc Address. Nếu nó hiện ra cái tên có đuôi .googlebot.com hoặc .google.com thì đi tiếp sang Bước 2.

Bước 2: Chạy lệnh host ngược lại trên tên miền vừa tìm được

Lấy domain vừa nhận được (ví dụ: crawl-66-249-66-1.googlebot.com) và tiếp tục chạy lệnh nslookup crawl-66-249-66-1.googlebot.com. Máy tính sẽ hiện ra một địa chỉ IP. 

Bước 3: Đối chiếu

Nếu kết quả trả về đúng IP ban đầu, thì có thể xác nhận đây là Googlebot thật. Ngược lại, nếu domain không thuộc Google hoặc khi kiểm tra ngược không trả về đúng IP ban đầu, thì nhiều khả năng đây là bot giả mạo, dù có thể đang dùng User - Agent giống Googlebot.

Khi nào một trang Web nên chặn Google Crawl

Việc Google thu thập dữ liệu thường là các tín hiệu tích cực trong việc được xuất hiện trên trang kết quả tìm kiếm. Tuy nhiên cũng có một số trường hợp mở cửa quá mức sẽ gây hại cho bảo mật hoặc hiệu suất của máy chủ

Website đang trong tình trạng phát triển và thử nghiệm

Khi một website đang được xấy dựng hoặc trong quá trình thử nghiệm tính năng mới trên một domain phụ. Ví dụ như dev.subdomain.com, đây là trường hợp bạn nên tuyệt đối chặn Google.

Lý do nhằm ngăn chặn vấn đề trùng lặp nội (Duplicate Content) của trang vệ tinh với trang chủ. Đồng thời việc này cũng ngăn người dùng đi lạc vào một Website chưa hoàn thiện và còn tồn đọng nhiều lỗi.

Website chứa các thông tin nhạy cảm hoặc các vấn đề riêng tư

Mặc dù việc chặn Crawl không hoàn toàn thay thế được việc đặt mật khẩu nhưng có thể coi đây là lớp đầu bảo vệ thông tin không xuất hiện công khai. Các trang nên chặn như trang quản trị (/admin), trang thanh toán hoặc các thư mục chứa dữ liệu nội bộ.

Trang tìm kiếm kết quả nội bộ

Nếu Website của bạn có trên thanh tìm kiếm, các bot có thể vô tình đi theo các đường liên kết đó và crawl hàng nghìn trang không có giá trị. Google sẽ đánh giá đây là thin content làm loãng chất lượng tổng thể và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của Website.

Ngăn chặn lãng phí Crawl Budget

Google chỉ dành một lượng thời gian và tài nguyên nhất định để crawl một Website trong một ngày. Nếu bạn sở hữu hàng triệu trang (trang thương mại điện tử) bạn nên chặn các trang không quan trọng và để Google tập trung vào trang sản phẩm chính.

Các cách phổ biến chặn Google Crawl?

Không phải mọi trang trên website đều cần (hoặc nên) được Google thu thập dữ liệu. Trong nhiều trường hợp, việc chặn Google crawl là cần thiết để bảo vệ dữ liệu, tối ưu hiệu suất SEO và kiểm soát những gì xuất hiện trên kết quả tìm kiếm.

File robots.txt (Chặn Crawl)

File robots.txt giống như một bảng quy định và được đặt tại thư mục gốc của Website, nói Googlebot sẽ đọc đầu tiên trước khi truy cập bất kỳ trang nào. Bạn có thể sử dụng file này để chặn bot không được truy cập và một số khu vực cụ thể. 

Ví dụ như bạn có thể chặn toàn bộ Website với Disallow:/ hoặc chỉ một thư mục như Disallow: /wp-kienthuc/. Tuy nhiên cần lưu ý rằng robots.txt chỉ ngăn Crawl chứ không hoàn toàn đảm bảo trang đó sẽ không xuất hiện trên kết quả tìm kiếm nếu vẫn còn có liên kết trỏ đến.

Meta Tag Noindex (Chặn Index)

Meta Noindex là đoạn mã đặt trong phần <head> của HTML, cho phép Google truy cập trang nhưng không đưa nội dung và chỉ mục tìm kiếm. Ví dụ <meta name="robots" content="noindex, follow">. Đây có thể xem là cách loại trang khỏi Google hiệu quả nhất. Tuy nhiên Googlebot vẫn phải tiêu tốn tài nguyên để vào trang thì mới đọc được lệnh này.

HTTP Header (X-Robots-Tag)

Khác với Meta tag, X-Robots-Tag được thiết lập ở phía server và nằm trong phần phản hồi HTTP. Cách này chủ yếu dùng để kiểm soát các file không phải HTML như PDF, hình ảnh hoặc video. Ưu điểm cách này là rất linh hoạt và mạnh mẽ cho phép áp dụng quy tắc cho toàn bộ một loại tài nguyên mà không cần chỉnh sửa từng file lẻ.

Password Protection

Đây là cách chặn truy cập triệt để nhất, cách này đòi hỏi người dùng phải đăng nhập mới xem được nội dung. Khi được request Googlebot sẽ nhận mã lỗi 401 và không thể truy cập tiếp. Cách này phù hợp với các trang nội bộ hoặc dữ liệu nhạy cảm mà không muốn ai truy cập.

Tóm lại khái niệm Crawl là gì đã được Kiến Thức SEO giải đáp trong bài viết này trong series về Technical SEO. Qua đó cũng chia sẻ cho các bạn cách để tối ưu ngân sách Crawl cho website, giúp bot của các công cụ tìm kiếm tìm thấy và xếp hạng nội dung cho website của chúng ta tốt hơn.